Sava je svoj književni rad započeo u Hilandaru. Počeo je da piše sedeći na kamenu, u kaludjerskim odajama, pisarnicama, u manastirskim prostorima, školama, na putovanjima i svuda gde se to moglo činiti. Savina su pisana dela zapravo početak književnosti kod Srba , pa se i smatra da je on osnivač srpske srednjovekovne književnosti. U svojim je delima vešto naglašavao potrebu jednakosti, duhovni život i hrišćanski moral. Srbima je to bilo neophodno, a Sava je to znao.
Savin književni rad čine: crkvena pravila- tipici, prevodi, biografije, liturgijska poezija , povelje i pisma.Posebno se ogledao u pisanju žitija . Bavio se i prevodjenjem jer je bio čovek velikog znanja i široke kulture. Sava je prvo radio na prevodjenju sa grčkog a zatim na prilagodjavanju našim potrebama crkvenih pravila ili kako se u originalu zovu tipika. To su Karejski tipik, Hilandaraski tipik a kada se vratio iz Svete Gore u Srbiju i Studenički tipik.
Karejski tipik je napisao 1199.godine i važan je kao prvi rad Save Nemanjića (napisao ga u svojoj 24-toj godini života ) To je prvi originalni spis u srpskoj srednjovekovnoj književnosti uopšte.Sadržaj ovog kratkog spisa čine delovi koji govore o nastanku crkve u Kareji ( u kojoj je često boravio i predavao se molitavama) pravilima o odnosu ove crkve i Hilandara kao i o načinu života u njoj ( ko sve može da postane usamljenik).
Hilandaraski tipik je napisao 1200.godine – To je u stvari jedan monaški ustav koji odredjuje život u manastiru. Sadrži dva dela o nastanku manastira i životu ktitora –njegovog oca Stefana kao i o smislu monaškog života uopšte. Delo je pisano na posrbljenom staroslovenskom jeziku i to je važan izvor o živom jeziku Srba u srednjem veku. Po njegovim pravilima monasima srpskog Hilandara je dozvoljeno da odlaze u Srbiju i održavanju veze sa njom.
Studenički tipik je napisao 1211.godine .Sava je jedno vreme u ovom manastiru bio iguman pa je želeo da se u njemu živi po odredjenom redu i pisanim pravilima. Ovaj tipik je napisan tako da je bio glavna osnova za ustav Srpke pravoslavne crkve.
Krmčija je izuzetno značajno delo.U njemu su jasno razradjeni zakoni , pravila života i rada ne samo u crkvi nego i u državi. Pravilima su obuhvaćena pitanja kao što su : pitanje robova, odnosa roditelja i dece, položaj žena, zaštita siromašnih . Sava je odlično poznavao srpski narod i njegove osobine , pa se smatra da je Krmčija uspešno preslikala srpski narod.
Žitije Svetog Simeona i Služba Svetom Simeonu su veoma značajna pisana ostvarenja u koje je Sava uložio velike napore.U prvom redu to je njegovo poštovanje i odanost prema ocu Simeonu.Ova se ostvarenja ubrajaju u velike vrednosti početka srednjovekovne književnosti . Dok je ostala svoja dela pisao uglavnom narodnim jezikom ili mešavinom , ova je dela napisao na crkvenoslovenskom jeziku.Služba Svetom Simeonu se smatra početkom srpskog pesništva.
Zakonopravila ili Nomokanon je Savin spis , knjiga od 800 stranica, kojom se uredjuje unutrašnji život Srpske pravoslavne crkve i Srpske države. To je zbornik crkvenih pravila i svetovnih propisa koji se odnose na crkvu i državu .To je po obimu najveći Savin spis. Knjiga je uradjena 130 godina pre Dušanovog Zakonika i vekovima je služila kao izvor povelja i zakona.
Sava se angažovao ne samo u pismenom stvaralaštvu , već je za prosvećivanje svog naroda koristio i druge oblike govorne kulture. Odlazio je u svoj narod. Bio je pravi propovednik i narodni učitelj. Obilazio je skupove , slave, običaje, grupne radove u polju, vinogradima. Govorio je nadahnuto . Narod ga je slušao, divio mu se , upijao i pamtio što im govori.
Popularnost Savina je u narodu prerasla u kult a zatim u legendu koja se brzo širila po srpskih i drugim oblastima. Kao zaštitnik sirotinje je često bio motiv u narodnom stvaralaštvu. Njegov lik je obradjivan u narodnim pesmama, (Sveti Sava i robinja, Sveti Sava spasava janjce od Turaka, Sveci na slavi ) pripovetkama (Sveti Sava i djavo, Sveti Sava kao lekar, Nezahvalni siromah, Savina voda ) legendama i verovanjima. O Rastku Nemanjiću – Svetom Savi , pisali su izmedju ostalih i Jovan Jovanović Zmaj, Desanka Maksimović, Ljubomir Simović, Matija Bećković, Vasko Popa.
Sava je bio začetnik, organizator i prvi nosilac srpske pismenosti i književnosti. Značaj Savinog kulturnog i književnog rada našao je izraza i time što se početkom osamnaestog veka Savindan, 27. januar, počeo obeležavati kao školska svečanost. Davne 1735.godine ostalo je zabeleženo ,u Sremskim Karlovcima, da su na dan Savine smrti djaci bili oslobodjeni nastave, a vršene su molitve srpskom Svetitelju i prosvetitelju Savi. To znači da je Sveti Sava postao patron srpskih škola još 1735.godine. Savindan kao školska slava ozvaničen je 1823. godine kada je srpski knez Miloš Obrenović doneo naredbu da se taj dan slavi kao školska slava.
Iz Eseja o Svetom Savi